Bal Neden Bozulmaz?

Bal, arılar tarafından çiçeklerden ve meyve tomurcuklarından alınıp yutulan nektarın arıların bal midesi olarak adlandırılan organlarında invertaz enzimi ile kimyasal değişime uğraması sonucu oluşan ve kovandaki petek hücrelerine yerleştirilen çok faydalı bir besindir. “Bal harikulade bir besindir” dersek sanırım abartmış olmayız. Bununla birlikte balın son kullanma tarihi yoktur. Ayrıca Mısır Piramitleri’nde 3000 yıldan öncesine ait ve hala bozulmamış olarak bulunan bal bulunmuştur.

Bal bozulur mu?

Balın bozulmamasının birkaç sebebi vardır. Bal doğal olarak çok fazla asidiktir. Balın pH değeri 3-4.5 civarındadır ve bu asit ortam bakteri üremesine izin vermez. Ayrıca Bal içindeki şekerden ötürü higroskopiktir yani az suya ihtiyaç duyar. Bu da bakteri üremesine engel olan başka bir sebeptir. Hem yüksek şeker oranına sahip olan hem de higroskopik olan başka besinler de mevcuttur. Örneğin pekmez. Fakat bunlar uzun süre geçince bozulur. Bal sayesinde birçok pratik bilgiler de elde edebiliriz.

Pekmez Bozulurken Bal Neden Bozulmuyor?

Bunun nedeni arıların tarifinde saklıdır. Arılar bal yapımından önce nektar ve polenleri bal yapmak için özelleşmiş midelerinde depo ederler. Bu midede glikoz oksidaz isminde bir enzim vardır. Sonrasında arılar bal üretimi için bu özel midelerinde bulunan nektarı kusarlar. Çıkan sıvı bu enzimin işlemesiyle Glukonik asit ile hidrojen peroksit gibi yan ürünleri de oluşturur. İşte bu yan ürünlerden olan hidrojen peroksit, balı bozabilecek olan organizmaların karşısında duran bir diğer engeldir.

Bal vs Pekmez

Ayrıca birçok araştırmacı balda diyastaz veya amilaz, nikotin, invertaz, katalaz, oksidaz, fosfataz enzimleri olduğunu ortaya çıkarmışlardır. Bu enzimlerin bir kısmı bitkiden, bir kısmı ise arının salgı bezlerinden elde edilmektedir. Bu enzimler de balın bozulmamasında etkili olmaktadır.

Balın Antiseptik Olarak Kullanılması

Balın bozulmaması ve içinde bakterilerin üreyememesi eski çağlardan bu yana balın bir aktiseptik olarak kullanılmasına sebep olmuştur. Antik Mısır’da ve Sümerler’de bal, iyileştirici merhemlerde ve yara bantlarında kullanılmıştır. Günümüzde bile alternatif tıpta yanıkların iyileşmesinde bal kullanımı sağlanmaktadır. Ayrıca antik Mısır’da ölülerin mumyalanmasında mumyalamadan sonra korunmasında bal ve balmumunun kullanımı oldukça yaygın şekilde olmuştur. Antik Mısır mezarlarını kazan arkeologlar, mezardaki tarihi eserlerin arasında beklenmedik bir şey olurdu. İçlerinde çok yıllık ve hâlâ taze durumda olan bal çömlekleri. Böylece balın ebedi olan raf ömrü, hiç şüpheye yer olmayacak şekilde kanıtlanmıştır.

Bozulmadan kalan birkaç besin maddesi daha vardır. Bunlar; Tuz, şeker, kurutulmuş pirinçtir. Ancak balın bunların tümünden farklı tarafı bütünüyle yenilebilir biçimde bozulmadan kalabilmesidir. Yani kuru pirinç ve tuz öyle besin şeklinde alınamazken balı yiyebiliriz. Bunun yanı sıra güvenilir içme suyu kaynağı olmayan yerlerde bal suyun mikroplardan temizlenmesinde kullanılmıştır. Yine mide hastalıklarının tedavi edilmesinde balın kullanıldığına dair ispatlar da mevcuttur. Balın bozulmadan kalmasını sağlayan başlıca etken, balın kendisinin kimyasal bileşimidir. Bal, her şeyden önce bir şekerdir. Şekerler ise higroskopiktir; yani doğal durumlarında çok az su içerirler.

One comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.